Các thánhNổi bậtSố Mới (2011...)
0
THỜI SỰ THẦN HỌC - SỐ 113, THÁNG 08/2026
CHỦ ĐẾ : THÁNH AUGUSTINÔ
LỜI GIỚI THIỆU
Thời sự Thần học 113 với chủ đề “Thánh Augustinô” phát hành cuối tháng Tám, trùng với Phụng vụ Giáo hội mừng kính thánh nhân (28/8), cùng với mẹ ngài, thánh Mônica (27/8). Trong tác phẩm Confessiones, Augustinô thuật lại một biến cố tâm linh sâu sắc làm thay đổi cuộc đời ngài, cũng vào cuối tháng Tám năm 386[1]: Thánh nhân được ơn hoán cải. Khởi hứng từ dấu mốc quan trọng và đầy ý nghĩa này, các bài viết được sắp xếp như sau:
Bài mở đầu, linh mục Jérôme Bùi Thiện Thảo, O.P. trình bày cuộc hoán cải của thánh Augustinô như là cuộc gặp gỡ giữa Thiên Chúa và con người, một “chuyển động thần linh”, một “bản hợp xướng của ân sủng và tự do”. Cuộc hoán cải trải qua nhiều giai đoạn và mang nhiều chiều kích khác nhau: trí tuệ, tâm lý, tâm linh, mục vụ, v.v., nhưng tất cả đều cùng chung một đường về với Đấng Sáng Tạo, được ân sủng dẫn dắt và hoàn thành trong suốt cuộc đời thánh nhân. “Chúa đã dựng nên con cho Chúa, và trái tim con khắc khoải cho đến khi được nghỉ yên trong Ngài.”
Kinh Thánh không chỉ đóng vai trò quan trọng trong hành trình hoán cải của thánh Augustinô, tác giả Martine Dulaey còn cho thấy toàn bộ cuộc đời còn lại của ngài, đặc biệt trong vai trò mục tử, thánh nhân luôn dành vị trí ưu tiên cho việc đọc, giải thích Lời Chúa, và làm cho Kinh Thánh trở nên dễ tiếp cận đối với mọi tầng lớp tín hữu. Tập trung vào tiến trình khám phá dần dần của thánh Augustinô đối với Sách Thánh, tác giả cũng trình bày cho chúng ta một vài nguyên tắc căn bản về cách thánh Augustinô hiểu và giải thích Kinh Thánh.
Tư tưởng đạo lý của thánh Augustinô để lại ảnh hưởng lớn lao xuyên suốt lịch sử về nhiều phương diện: chú giải Kinh Thánh, thần học, tâm linh, mục vụ, v.v.. Bài viết của linh mục Joseph Tân Nguyễn, O.F.M. tập trung vào hai điểm: “nhãn quan thần học khôn ngoan của Augustinô vừa mang chiều kích chiêm niệm vừa thực hành, vừa suy tư vừa mục vụ”, cùng với “ảnh hưởng của ngài lên tiến trình tư duy triết-thần Kinh viện, đặc biệt là Bônaventura, cũng như thời Cận-Hiện đại và Hậu hiện đại sau này.”
Sau thánh Augustinô tám thể kỷ vào thời Trung cổ, thánh Tôma Aquinô vừa tiếp nhận những di sản phong phú của vị Giáo phụ, vừa khai mở những phương pháp tiếp cận mới và những suy tư triết-thần riêng, hình thành nên truyền thống Kinh viện theo Tôma. Thời sự Thần học biên tập bài viết của Douglas C. Youvan, trình bày quan điểm khác biệt của hai vị về các chủ đề thần học căn bản như bản chất của ân sủng, ý chí tự do, đức tin, lý trí và bản tính Thiên Chúa, đồng thời làm nổi bật cách thức mà các lối tiếp cận riêng của mỗi vị đã khuôn định tư tưởng Kitô giáo Tây phương và tiếp tục ảnh hưởng đến diễn ngôn thần học đương đại.
“Giáo hội hiệp hành” được Đức Giáo hoàng Phanxicô khởi xướng vào năm 2021: cùng nhau bước đi, lắng nghe Chúa Thánh Thần và lắng nghe nhau. Tiến trình này vẫn tiếp tục được suy tư và thực hành để xây dựng một Giáo hội hiệp thông, tham gia và sứ vụ. Trở về nguồn mạch đạo lý của các Giáo phụ, bài viết của Jaime García Alvarez trình bày tư tưởng của thánh Augustinô về Giáo hội-Hiệp thông, đặt nền trên “Totus Christus”: Đức Kitô là Đầu và Giáo hội là Thân thể, cùng với Thần Khí là “linh hồn” hiệp thông các chi thể của Thân Thể làm thành một Giáo hội phổ quát.
Một vấn đề mang tính thời sự là những năm gần đây, Đức cố Giáo hoàng Phanxicô nhiều lần trong các huấn từ lên tiếng cảnh báo thuyết Tân-Pêlagiô và mối nguy hiểm của nó đối với đời sống Kitô hữu. Trở về với lịch sử hình thành của thuyết Pêlagiô, đồng thời tìm hiểu thuyết Tân-Pêlagiô theo quan điểm của Đức Phanxicô, linh mục Giuse Lâm Văn Sỹ, O.P. cho rằng điểm chung giữa thuyết Pêlagiô của thời đầu và thuyết Tân-Pêlagiô của thời hiện đại, không trên lãnh vực lý thuyết, nhưng trên phương diện thực hành: đề cao cái tôi của mình, một thái độ tự mãn về đức hạnh trên con đường nên thánh.
Bài cuối cùng khép lại Thời sự Thần học tập này là của linh mục Giuse Nguyễn Trị An, O.P., trình bày sự nối kết giữa nền tảng đạo lý của thánh Augustinô và đường lối mục vụ của Đức Giáo hoàng Lêô XIV. Bài viết “tái khẳng định giá trị bền vững di sản tư tưởng của thánh Augustinô”; đồng thời luận giải việc Đức Giáo hoàng đương kim, vốn xuất thân từ Dòng thánh Augustinô, đang kế thừa và phát triển di sản phong phú của vị Giáo phụ này, “đưa ra những chỉ dẫn mục vụ thiết thực, giúp Dân Chúa sống đức tin giữa những thách thức của thời đại.”
Lời cuối cho phần giới thiệu này, chúng tôi xin được nhắc đến một vị linh mục Đa Minh quá cố, cha Giuse Phan Tấn Thành, người đã đóng góp rất nhiều bài viết cho Thời sự Thần học, kể từ khi ra mắt độc giả tập đầu tiên (tháng 8/1994) cho đến nay. Không kể bút danh chính “Phan Tấn Thành”, các bài viết của ngài còn dưới nhiều bút hiệu khác, như: Tấn Hứa, Tấn Cường, Phan Cường, Bình Hòa, v.v..
Từ khi Thời sự Thần học, từ tập 54 (tháng 11/2011) được chuyển về cho Trung tâm Học vấn Đa Minh, nay là Học viện Thần học Đa Minh làm đơn vị chủ quản, cha Giuse Phan Tấn Thành, suốt 15 năm, đảm nhận vai trò biên tập nội dung trong âm thầm ít ai biết đến, cho đến khi được Chúa gọi về vào ngày 09 tháng 6 năm 2026, với Thời sự Thần học số này biên tập còn dở dang.
Dựa vào những bút tích tuy ít ỏi, nhưng tư liệu tham khảo về thánh Augustinô ngài để lại rất dồi dào nhằm chuẩn bị cho tập này, chúng tôi hoàn thành nốt việc biên tập và ra mắt độc giả Thời sự Thần học 113, trong tinh thần tưởng nhớ và tri ân cha cố Giuse Phan Tấn Thành. Với tư cách là một tu sĩ Đa Minh sống theo châm ngôn “Cum silentio operantes” , cha đã cống hiến hết mình cho sứ vụ rao giảng Lời bằng việc giảng dạy và viết lách.
Jérôme Bùi Thiện Thảo, Cuộc hoán cải của thánh augustinô, tr. 11-36.
Martine Dulaey, Thánh Augustinô và Kinh Thánh, tr. 37-58.
Joseph Tân Nguyễn, Ảnh hưởng của thánh Augustinô qua lịch sử, tr. 59-78.
Tsth biên tập, Các nhãn quan tương phản : Những khác biệt thần học giữa Augustinô và Tôma Aquinô, tr. 79-124.
Jaime García Alvarez, Giáo hội-Communio nơi thánh Augustinô, tr. 125-154.
Giuse Lâm Văn Sỹ, Thuyết Pêlagiô xưa và nay, tr. 155-186.
Giuse Nguyễn Trị An, Từ thần học và linh đạo thánh Augustinô đến định hướng mục vụ của Đức Lêô XIV, tr. 187-218.
[1] Bút tích của cha Giuse Phan Tấn Thành để lại ghi ngày 23 tháng 8 năm 386.
1. Cuộc hoán cải của thánh Augustinô
Bài mở đầu, linh mục Jérôme Bùi Thiện Thảo, O.P. trình bày cuộc hoán cải của thánh Augustinô như là cuộc gặp gỡ giữa Thiên Chúa và con người, một “chuyển động thần linh”, một “bản hợp xướng của ân sủng và tự do”. Cuộc hoán cải trải qua nhiều giai đoạn và mang nhiều chiều kích khác nhau: trí tuệ, tâm lý, tâm linh, mục vụ, v.v., nhưng tất cả đều cùng chung một đường về với Đấng Sáng Tạo, được ân sủng dẫn dắt và hoàn thành trong suốt cuộc đời thánh nhân. “Chúa đã dựng nên con cho Chúa, và trái tim con khắc khoải cho đến khi được nghỉ yên trong Ngài.”
2. Thánh Augustinô và Kinh Thánh
Kinh Thánh không chỉ đóng vai trò quan trọng trong hành trình hoán cải của thánh Augustinô, tác giả Martine Dulaey còn cho thấy toàn bộ cuộc đời còn lại của ngài, đặc biệt trong vai trò mục tử, thánh nhân luôn dành vị trí ưu tiên cho việc đọc, giải thích Lời Chúa, và làm cho Kinh Thánh trở nên dễ tiếp cận đối với mọi tầng lớp tín hữu. Tập trung vào tiến trình khám phá dần dần của thánh Augustinô đối với Sách Thánh, tác giả cũng trình bày cho chúng ta một vài nguyên tắc căn bản về cách thánh Augustinô hiểu và giải thích Kinh Thánh.
3. Ảnh hưởng của thánh Augustinô qua lịch sử
Tư tưởng đạo lý của thánh Augustinô để lại ảnh hưởng lớn lao xuyên suốt lịch sử về nhiều phương diện: chú giải Kinh Thánh, thần học, tâm linh, mục vụ, v.v.. Bài viết của linh mục Joseph Tân Nguyễn, O.F.M. tập trung vào hai điểm: “nhãn quan thần học khôn ngoan của Augustinô vừa mang chiều kích chiêm niệm vừa thực hành, vừa suy tư vừa mục vụ”, cùng với “ảnh hưởng của ngài lên tiến trình tư duy triết-thần Kinh viện, đặc biệt là Bônaventura, cũng như thời Cận-Hiện đại và Hậu hiện đại sau này.”
4. Các nhãn quan tương phản: Những khác biệt thần học giữa Augustinô và Tôma Aquinô
Sau thánh Augustinô tám thể kỷ vào thời Trung cổ, thánh Tôma Aquinô vừa tiếp nhận những di sản phong phú của vị Giáo phụ, vừa khai mở những phương pháp tiếp cận mới và những suy tư triết-thần riêng, hình thành nên truyền thống Kinh viện theo Tôma. Thời sự Thần học biên tập bài viết của Douglas C. Youvan, trình bày quan điểm khác biệt của hai vị về các chủ đề thần học căn bản như bản chất của ân sủng, ý chí tự do, đức tin, lý trí và bản tính Thiên Chúa, đồng thời làm nổi bật cách thức mà các lối tiếp cận riêng của mỗi vị đã khuôn định tư tưởng Kitô giáo Tây phương và tiếp tục ảnh hưởng đến diễn ngôn thần học đương đại.
5. Giáo hội-Communio nơi thánh Augustinô
“Giáo hội hiệp hành” được Đức Giáo hoàng Phanxicô khởi xướng vào năm 2021: cùng nhau bước đi, lắng nghe Chúa Thánh Thần và lắng nghe nhau. Tiến trình này vẫn tiếp tục được suy tư và thực hành để xây dựng một Giáo hội hiệp thông, tham gia và sứ vụ. Trở về nguồn mạch đạo lý của các Giáo phụ, bài viết của Jaime García Alvarez trình bày tư tưởng của thánh Augustinô về Giáo hội-Hiệp thông, đặt nền trên “Totus Christus”: Đức Kitô là Đầu và Giáo hội là Thân thể, cùng với Thần Khí là “linh hồn” hiệp thông các chi thể của Thân Thể làm thành một Giáo hội phổ quát.
6. Thuyết Pêlagiô xưa và nay
Một vấn đề mang tính thời sự là những năm gần đây, Đức cố Giáo hoàng Phanxicô nhiều lần trong các huấn từ lên tiếng cảnh báo thuyết Tân-Pêlagiô và mối nguy hiểm của nó đối với đời sống Kitô hữu. Trở về với lịch sử hình thành của thuyết Pêlagiô, đồng thời tìm hiểu thuyết Tân-Pêlagiô theo quan điểm của Đức Phanxicô, linh mục Giuse Lâm Văn Sỹ, O.P. cho rằng điểm chung giữa thuyết Pêlagiô của thời đầu và thuyết Tân-Pêlagiô của thời hiện đại, không trên lãnh vực lý thuyết, nhưng trên phương diện thực hành: đề cao cái tôi của mình, một thái độ tự mãn về đức hạnh trên con đường nên thánh.
7. Từ thần học và linh đạo Thánh Augustinô đến định hướng mục vụ của Đức Lêô XIV
Bài cuối cùng khép lại Thời sự Thần học tập này là của linh mục Giuse Nguyễn Trị An, O.P., trình bày sự nối kết giữa nền tảng đạo lý của thánh Augustinô và đường lối mục vụ của Đức Giáo hoàng Lêô XIV. Bài viết “tái khẳng định giá trị bền vững di sản tư tưởng của thánh Augustinô”; đồng thời luận giải việc Đức Giáo hoàng đương kim, vốn xuất thân từ Dòng thánh Augustinô, đang kế thừa và phát triển di sản phong phú của vị Giáo phụ này, “đưa ra những chỉ dẫn mục vụ thiết thực, giúp Dân Chúa sống đức tin giữa những thách thức của thời đại.”
* * *
Lời cuối cho phần giới thiệu này, chúng tôi xin được nhắc đến một vị linh mục Đa Minh quá cố, cha Giuse Phan Tấn Thành, người đã đóng góp rất nhiều bài viết cho Thời sự Thần học, kể từ khi ra mắt độc giả tập đầu tiên (tháng 8/1994) cho đến nay. Không kể bút danh chính “Phan Tấn Thành”, các bài viết của ngài còn dưới nhiều bút hiệu khác, như: Tấn Hứa, Tấn Cường, Phan Cường, Bình Hòa, v.v..
Từ khi Thời sự Thần học, từ tập 54 (tháng 11/2011) được chuyển về cho Trung tâm Học vấn Đa Minh, nay là Học viện Thần học Đa Minh làm đơn vị chủ quản, cha Giuse Phan Tấn Thành, suốt 15 năm, đảm nhận vai trò biên tập nội dung trong âm thầm ít ai biết đến, cho đến khi được Chúa gọi về vào ngày 09 tháng 6 năm 2026, với Thời sự Thần học số này biên tập còn dở dang.
Dựa vào những bút tích tuy ít ỏi, nhưng tư liệu tham khảo về thánh Augustinô ngài để lại rất dồi dào nhằm chuẩn bị cho tập này, chúng tôi hoàn thành nốt việc biên tập và ra mắt độc giả Thời sự Thần học 113, trong tinh thần tưởng nhớ và tri ân cha cố Giuse Phan Tấn Thành. Với tư cách là một tu sĩ Đa Minh sống theo châm ngôn “Cum silentio operantes” , cha đã cống hiến hết mình cho sứ vụ rao giảng Lời bằng việc giảng dạy và viết lách.
Học viện Thần học Đa Minh
NỘI DUNG
Jérôme Bùi Thiện Thảo, Cuộc hoán cải của thánh augustinô, tr. 11-36.
Martine Dulaey, Thánh Augustinô và Kinh Thánh, tr. 37-58.
Joseph Tân Nguyễn, Ảnh hưởng của thánh Augustinô qua lịch sử, tr. 59-78.
Tsth biên tập, Các nhãn quan tương phản : Những khác biệt thần học giữa Augustinô và Tôma Aquinô, tr. 79-124.
Jaime García Alvarez, Giáo hội-Communio nơi thánh Augustinô, tr. 125-154.
Giuse Lâm Văn Sỹ, Thuyết Pêlagiô xưa và nay, tr. 155-186.
Giuse Nguyễn Trị An, Từ thần học và linh đạo thánh Augustinô đến định hướng mục vụ của Đức Lêô XIV, tr. 187-218.
[1] Bút tích của cha Giuse Phan Tấn Thành để lại ghi ngày 23 tháng 8 năm 386.
THẺCác thánh
